علوم دوم راهنمايي

ساختمان رگ هاي لنفي

مويرگ هاي لنفي از لحاظ ساختماني بسيار شبيه مويرگ هاي خوني هستند ، اما ديواره اين رگ ها نفوذ پذيري زيادتري دارند به طوري كه ملكول هاي درشت مواد پروتئيني و مواد خارجي هم از آنها رد مي شوند . قطر مويرگ هاي لنفي از قطر مويرگ هاي خوني زيادتر است و اين مويرگ ها هم شبكه ي وسيعي را در بيشتر قسمت هاي بدن تشكيل مي دهند . مويرگ هاي لنفي موجود در داخل پرزهاي روده را رگ هاي كيلوسي مي گويند وظيفه اين رگ ها جذب مواد چربي از داخل روده است .

از اجتماع مويرگ هاي لنفي سياهرگ هاي لنفي حاصل مي آيند ساختمان ديواره اين رگ ها نيز به ساختمان ديواره سياهرگ ها شباهت دارد و از سه لايه درست شده است ، اما چنان نازك است كه عبور مايع دروني را مي توان از پشت آن ديددر مسير رگ هاي لنفي دريچه هاي لانه كبوتري به حدي زياد است كه وجود آنها به رگ ظاهر گره گره مي دهد . رگ هاي لنفي سرانجام به هم پيوسته تبديل به دو رگ بزرگ مي شوند كه بالاي سينه به سياهرگ بزرگ فوقاني مي پيوندد و در نتيجه لنف درون آنها به خون داخل مي شود .

گره هاي لنفي

در مسير رگ هاي لنفي گره هاي زيادي وجود دارد گره هاي لنفي لوبيا مانندند و طولي بين 1 تا 25 ميلي متر دارند

داخل هر گره را بافت لنفي پر كرده است گره لنفي در مقطع عرضي به صورت حجراتي پديدار مي شود كه ديواره هايي آن ها را از يكديگر جدا كرده است. در داخل هر حجره تعدادي مجراي باريك وجود دارد كه اطراف آنها را سلول هاي فاگوسيتوز كننده گرفته اند لنف به آرامي از درون اين مجرا ها مي گذرد و در نتيجه سلول هاي مذكور مي توانند باكتري ها و اجسام داخلي را ببلعند در عين حال قبل از اينكه لنف گره را ترك كند تعداد گلبول هاي سفيد لنفوسيت در آن وارد مي شود كه در داخل گره ساخته شده اند . گره هاي لنفي در بعضي از نقاط بدن مانند گردن ، زير بغل ، كشاله ران ، ديواره روده و ... زيادتر از بقيه نقاط هستند.

به جز گره هاي لنفي چند انام ديگر هم در بدن وجود دارد كه ساختمان آنها نظير ساختمان گره هاي لنفي است اين اندام ها عبارتد از :

1 0 لوزه ها : به تعداد دو عدد در طرفين گلو قرار دارند و بچگي درشت ترند تا در بزرگي.

2 . تيموس : غده اي است واقع در پشت استخوان جناغ و جلوي ناي كه در كودكي بزرگ و فعال است اما در بزرگسالي كوچك مي شود و در دوران پيري ممكن است از بين برود

 

3 . طحال : كه بيشترين بافت لنفي را در بدن داراست طحال اندامي به طول 12 سانتي متر و قطر 3 تا 4 سانتي متر است . جاي آن در زير ديافراگم ، طرف چپ و اندكي پشت معده و چسبيده به انتهاي لوزالمعده است رنگش ارغواني تيره است زيرا خون زيادي در آن جاري است طحال قبل از تولد وتا مدتي كوتاهي پس از آن گلبول هاي سفيد و قرمز مي سازد اما بعدا اين توانايي فقط به ساختن لنفوسيت ها محدود مي شود .

طحال به عنوان ذخيره كننده خون عمل مي كند و در مواقع ضروري ذخيره خود را وارد جريان خون مي كند و ماكروفاژهاي درون طحال نيز بسياري از فراورده هاي حاصل از تخريب گلبول هاي قرمز و همچنين ذرات خارجي را مي خورند .

دستگاه تنفس

مفاهيم و هدف هاي جزئي

دانستني ها و مهارت ها

مفهوم 1 .

 ساختمان دستگاه تنفس شامل دو شش و تعدادي لوله به نام ناي ، نايژه و نايژك ها است . در انتهاي نايژك ها هم كيسه هاي هوايي قرار دارند كه ديوار ي آنها نازك و متشكل از يك لايه سلول است

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانند :

-         اجزاي تشكيل دهند دستگاه تنفس انسان و ششهاي گوسفند را (روي شكل ) تشخيص دهند و نامگذاري كنند

-         مشخصات سازماني اجزاي داستگاه تنفس را بيان كنند .

مفهوم 2 .

-  به همراه دستگاه تنفس تعدادي ماهيچه در اطراف قفسه ي سينه قرار دارند كه مهمترين آنها ديافراگم و ماهيچه هي بين دنده اي هستند قفسه سينه هم جز اجزاي ضميمه ي دستگاه تنفس است .

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانند :

-         ماهيچه هايي را كه در كار تنفس دخالت دارند نام ببرند .

-          دليل دخالت قفسه سينه در عمل تنفس را شرح دهند .

مفهوم

3 - عمل تنفس واقعي در درون سلول ها و به منظور آزاد سازي انرژي نهفته در ملكول هاي مواد غذايي ( به ويژه قند هاي ساده ) صورت ميگيرد اما دستگاه تنفس هم با ساختمان مخصوص خود راه مناسبي براي جذب و دفع گازهاست .

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانند :

-         دليل عمل تنفس را شرح دهند

-         تنفس سلولي را تعريف كنند.

-          نقش دستگاه تنفس را در عمل سرح دهند

مفهوم 4 .

 وظيفه مجاري تنفسي علاوه بر عبور دادن گازهاي تنفسي گرم و مرطوب و پاكيزه كردن هواي تنفسي توسط لايه ي مخاطي ومژك هاي واقع در ديواره مجاري است  شش ها نيز با ساختمان ويژه ي كيسه هاي هوايي مناسب ترين محل براي تبادلات گازي اند .

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانن :

-         نقش مجاري تنفسي را با ساختمان ويژه  آنها ارتباط دهند

-         دليل مناسب بودن ساختمان كيسه هاي هوايي براي تبادلات گازي را بيان كنند .

-         مفهوم 5

دستگاه تنفس به علت حساسيت فراوان در معرض حمله ي چند نوع عامل بيماري زا قرار مي گيرد.

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانند :

-         بيماري هاي مهم دستگاه تنفسي را نام ببرند و خصوصيات هر يك را شرح دهند

-         راه هاي جلوگيري از ابتلا به بيماري هاي تنفسي رات ذكر كنند.