علوم سوم راهنمایی مطالبی درمورد هورمون ها
دربدن جانوران پیش رفته تر تنظیم فعالیت هابه عهده ی دستگاه عصبی وهورمونی است.برخی فعالیت ها فقط تحت کنترل اعصابند و بعضی فقط توسط هورمون ها کنترل می شوند(مثل تنظیم میزان کلسیم).گروهی نیز هم توسط اعصاب وهم به وسیله ی هورمون ها کنترل می شود (مثل تحریک و ترشح معده).تنظیم فعالیت ها دربدن جانوران به قدری مهم است که دراغلب موارد ترشح یک غده ی مولد هورمون به وسیله ی ترشح غده ای دیگر تنظیم می شود یاتحت کنترل یک عصب صورت می گیرد.
بعضی ازغددبدن ارتباط خودراباسطح پوششی که ازآن منشاء می گیرندوبه جزایری ازبافت های ترشحی تبدیل می شوند که بافتی پیوندی آن ها را احاطه می کند.چنین غددی به جای آن که ترشحات خودرامانندغددعرق - پوست ولوله ی گوارش به همان سطح اصلی (محیط بیرونی)بریزند،به داخل خون سرازیرمی کنند.
یک غده درون ریز (داخلی) :مجموعه ای ازسلول های تخصص یافته ی ترشحی است که شبکه ی مویرگی غنی دارد.هورمون های این غدد از جدار مویرگ هامی گذرند وازراه خون به سراسر بدن می رسند.
هورمون ها یک یاچند پیام شیمیایی بدن هستند که ازغدد درون ریز به داخل خون می ریزند وبعد ازانتقال به بافت یااندام های ویژه ی خود(اندام هدف)،واکنش های بیوشیمیایی،مورفولوژیک وفزیولوژیک خاصی راایجاد می کنند. اعمال عمومی هورمون ها عبارتد از:
1-ارتباط شیمیایی فعالیت های متعدد که درآن هورمون های مختلف باسرعت های گوناگون عمل می کنند.
2-تنضیم رشد جسمی وفکری .
3-تغییر شکل اعضا درجهت بالغ شدن.
4-اعمال تنظیمی (مثل تقویت واکنش آنزیم ها).
5- هو مئوستازی یاثابت نگه داشتن محیط داخلی بدن.
اثر هورمون ها مانند:
هورمون آدرنالین که ازبخش مرکزی غده ی فوق کلیه (آدرنال) ترشح می شود .نوعی حالت آماده باش دربدن ایجاد می کندوبدن رایاری می دهد که درمقابل پیشامدهای نابه هنگام یافوق العاده،آمادگی داشته باشد:مانند موارد جنگ وستیز،فرار یامسابقات ورزشی.درچنین حالاتی ، دراثرترشح آدرنالین فعالیت قلب افزایش می یابد.فشارخون زیادتر می شودو وموجب بازشدن رگ های خونی عضلات می شود وبرکبد اثرمی گذارد تا گلیکوژن هارا بشکند وبه صورت گلوکوز وارد خون کند تاماهیچه ها انرژی کافی پیداکنند. آدرنالین هنگام خشم،ترس واضطراب افزایش می یابد که به آن هورمون عواطف می گویند.
ازبخش قشری عده ی فوق کلیه نیز هورمونی به نام کورتیزول ترشح می شود که آثار گوناگون وجالب توجهی دارد:ازجمله این که وقتی درشرایط محیطی(سرماوگرمای شدید)یا عاطفی(فوت بستگان وگریه )قرارمی گیرد یا هنگام عفونت بدن ،ترشح آن افزایش می یابد .ب دن رابرای مقابله بااین مشکلات یاری می رساند .مثلا" کبد را وا دار به تولید قند برای تولید انرژی لازم برای سلول ها می کند.
هورمون سوماتوتروپ ازبخش پیشین غده ی هیپوفیز ترشح می شود.اهمیت آن دردوران رشد زیاداست وبرانتهای استخوان بافت غضروفی رابه استخوان تبدیل می کند. وسنتز پروتئین دراستخوان افزایش می دهد موجب تکثیر سلول های استخوان ساز می شود .کاهش یاافزایش بیش ازحد این هورمون قبل یابعداز دوران بلوغ موجب بیماری هایی می گردد.(کوتوله شدن یاغول پیکر شدن).
هورمون عده ی تیروئید یا تیروکسین: علاوبر کنترل میزان سوخت وسازبدن. در دوران جنینی و کودکی برمیزان رشد ونمو بدن اثرمی گذارد. به نظرمی رسد هورمون تیروکسین برای عمل هورمون سوماتوتروپ زمینه ساز رشد بدن است که بدون آن تنظیم رشد امکان پذیرنیست .درمهره داران عالی هورمون تیروکسین اثرچشم گیری دررشد ونمو دستگاه عصبی دارد.کمبود هورمون تیروکسین دردوران آخر جنینی نیز دوران شیرخوارگی وکودکی موجب رکود رشدوکندی تمایز دربافت عصبی می شود.وآسیب جبران ناپذیری به مغز وارد می شود.
هورمون انسولین از سلول های جزایر لانگرهانس منطقه بتا درغده پانکراس یالوزالمعده ترشح می شود ومی تواند باعث کاهش قند خون وورود آن به سلول ها می گردد. هورمون گلوکاگون از سلول های آلفای جزایرلانگرهانس پانکراس ترشح می شود ،باعث افزایش قند خون دربدن می گردد.
هورمون های جنسی :از غددجنسی ترشح وموجب بقای نسل میگردد.