علوم سوم راهنمایی چند مسئله درمورد توان ،مزيت مكانيكي وبازده ماشين ,ومدارالكتريكي :

اين مسائل راباذكر فرمول وراه حل مناسب حل كنيد وخودرا بيازماييد.

1-بايك آسانسور جسمي به جرم 800كيلوگرم درمدت 5 ثانيه تاارتفاع 10متر بالا برده ايم شما حساب كنيد كه توان اين آسانسور چند كيلووات است.؟

2- اگر توان يك ماشين 3كيلووات باشد درمدت 4ثانيه يك وزنه ي 2000نيوتني راتاچند مترمي توانداز سطح زمين  بالا  ببرد.؟  

3-توان ماشيني 5كيلووات است اين ماشين جسمي به جرم 500كيلوگرم را درحدود 8متر جابجاكرده است .شما حساب كنيد كه اين كار رادر چه مدت زماني مي تواند انجام دهد.؟

  4-به يك لامپ برقي 6000‍ژول انرژي داده ايم كه 1500ژول آن رابه صورت نور درآورده است .شما حساب كنيد كه:

الف) بازده اين لامپ چند درصد است؟

ب) مابقي انرژي چه شده است؟

5-اگر بازده ماشيني 20درصد باشد ودرحدود 8000ژول انرژي مصرف كرده باشد .حساب كنيد چه مقدار ازاين انرژي به صورت كارمفيد تبديل مي كند وچه مقدار كارغير مفيد انجام مي دهد.؟

6- الف)طول يك سطح شيب دار 12 متر وارتفاع سر شيب 3متراست.مزيت مكانيكي آن راحساب كنيد؟

ب) برروي اين سطح شيب دار بانيروي 1000نيوتني برچه وزنه اي مي توان غلبه نمود ؟(باذكرفرمول حساب كنيد)؟  

  7-مزيت مكانيكي يك گوه 9مي باشد اگر ضخامت اين گوه 3سانتي متر باشد شماحساب كنيد كه طول اين گوه چند سانتي متر است.؟

8-محيط سر يك پيچ 18 ميلي متر است اگر بازده آن 10باشد حساب كنيد كه فاصله بين دوبرجستگي پيچ(پاي پيچ) چند ميلي متر است.؟

9-بازده ماشيني 40درصداست.ومقدار 4000ژول كارمفيد انجام داده است. حساب كنيد كل انرژي مصرفي چند بوده ؟

10-از يك وسيله ي برقي جرياني بااختلاف پتانسيل 110 ولت و 2  آمپر مي گذرد ،مقاومت الكتريكي اين وسيله چند اهم است.

11-ازمداري بامقاومت 20  اهم، جريان 4 آمپر عبور مي كند ،اختلاف پتانسيل مداررا محاسبه كنيد.؟

12-اسكي بازي به وزن 700 نيوتون كه مساحت كف كفش هايش 4/. مترمربع است ،چند پاسكال فشار برسطح برف وارد مي كند.؟

13- كارمفيد ماشيني 1500 ژول وكارغير مفيد آن 500 ژول است،شما حساب كنيد:

الف) كل كار چه قدراست؟

ب) بازده ماشين چند است؟

علوم اول راهنمایی درس گوناگوني جانوران فصل 11كتاب :

هدف كلي :آشنايي باطبقه بندي جانوران وصفات عمومي گروه ها ي اصلي آن ها.

هدف هاي جزئي: درپايان اين فصل دانش آموزان بايد به اهداف زير رسيده باشند:

الف) هدف هاي دانشي:

1-علت نياز به طبقه بندي راشرح دهند.

2-مراحل طبقه بندي رابراي اشيا ياجانداران مشخص كنند.

3-بعضي ازاشياي دردسترس راعملا"به چند روش مختلف طبقه بندي كنند.

4-جانوران رابراساس نوع اسكلت ،به دوگروه مهره دار وبي مهره تقسيم كنند.

5-تفاوت هاي عمده ي مهرداران وبي مهره هارابيان كنند..

6-مزيت هاي پرسلولي بودن راباذكر مثال شرح دهند.

7-خصوصيات مهم گروه هاي بي مهره ومهره دارراشناسايي كنندوبراي هرگروه مثال بزنند.

8-تا ثير جانوران مفيد ومضررادرزندگي انسان باذكر مثال توضيح دهند.

 

ب)هدف هاي مهارتي:

1-راه مناسب طبقه بندي هرگروه ازجانوران رابيابند.

2-باانجام مشاهده ي دقيق درروي نمونه ها ياتصوير ،خصوصيات ظاهري جانوران وتفاوت آن هاراباهم مشخص كنند.

3-درباره ي جانوران ،اطلاعاتي جمع آوري كرده و به  كلاس گزارش دهند.

هدف هاي نگرشي:

1-به مطالعه درباره ي جانوران وحفظ آن ها به عنوان اجزاي زنده ي محيط زندگي علاقه نشان دهند.

2-به جمع آوري اطلاعات درباره ي جانوران علاقه نشان دهند.ومايل به همكا ري گروهي  باشند.

علوم اول راهنمایی درس ميكروب ها فصل 13كتاب :

هدف كلي :آشنايي باطبفه بندي جانداران ذره بيني ،صفات عمومي وساختماني آن ها واثراتي كه برزندگي مادارند.

هدف هاي جزئي: درپايان اين فصل دانش آموزان بايد به اهداف زير رسيده باشند:

الف) هدف هاي دانشي:

1-دليل طبقه بندي ميكروب هارابه دوگروه ساده وپيشرفته بگويند.

2-خصوصيات ساختماني وفعاليت حياتي ميكروب ها راشرح دهند.

3-تفاوت ساختماني سلول باكتري ،گياه،وجانور را مشخص كنند.

4-محل زندگي ونوع غذاي باكتري راتعيين كنند.

5- براي فعاليت هاي مفيد ومضر باكتري ها چند مثال بياورند.

6-خصوصيات ونمونه هاي آغازيان جانورمانند راذكر كنند.

 

ب)هدف هاي مهارتي:

1-نمونه هايي ازآغازيان رادرآب بركه ها جمع آوري كرده وباميكروسكوپ مشاهده كنند.

2-باكتري هارابه توانند كشت دهند.(باتوجه به آزمايش كتاب وكشت ميكروب روي سيب زميني).

3-نمونه هايي ازفرآورده هاي غذايي كه ميكروب ها درساخت آن ها مفيد بوده اند را تهيه كرده وروش كار آن رابه كلاس گزارش دهند.

هدف هاي نگرشي:

1-براي پاكيزگي خود ومحيط زندگي اهميت زيادي قائل باشند.

2-نسبت به جانداران ذره بيني موجود درمحيط اطراف خود كنجكاو باشند.

علوم دوم راهنمايي ساختمان رگهاي لنفي و دستگاه تنفس

علوم دوم راهنمايي

ساختمان رگ هاي لنفي

مويرگ هاي لنفي از لحاظ ساختماني بسيار شبيه مويرگ هاي خوني هستند ، اما ديواره اين رگ ها نفوذ پذيري زيادتري دارند به طوري كه ملكول هاي درشت مواد پروتئيني و مواد خارجي هم از آنها رد مي شوند . قطر مويرگ هاي لنفي از قطر مويرگ هاي خوني زيادتر است و اين مويرگ ها هم شبكه ي وسيعي را در بيشتر قسمت هاي بدن تشكيل مي دهند . مويرگ هاي لنفي موجود در داخل پرزهاي روده را رگ هاي كيلوسي مي گويند وظيفه اين رگ ها جذب مواد چربي از داخل روده است .

از اجتماع مويرگ هاي لنفي سياهرگ هاي لنفي حاصل مي آيند ساختمان ديواره اين رگ ها نيز به ساختمان ديواره سياهرگ ها شباهت دارد و از سه لايه درست شده است ، اما چنان نازك است كه عبور مايع دروني را مي توان از پشت آن ديددر مسير رگ هاي لنفي دريچه هاي لانه كبوتري به حدي زياد است كه وجود آنها به رگ ظاهر گره گره مي دهد . رگ هاي لنفي سرانجام به هم پيوسته تبديل به دو رگ بزرگ مي شوند كه بالاي سينه به سياهرگ بزرگ فوقاني مي پيوندد و در نتيجه لنف درون آنها به خون داخل مي شود .

گره هاي لنفي

در مسير رگ هاي لنفي گره هاي زيادي وجود دارد گره هاي لنفي لوبيا مانندند و طولي بين 1 تا 25 ميلي متر دارند

داخل هر گره را بافت لنفي پر كرده است گره لنفي در مقطع عرضي به صورت حجراتي پديدار مي شود كه ديواره هايي آن ها را از يكديگر جدا كرده است. در داخل هر حجره تعدادي مجراي باريك وجود دارد كه اطراف آنها را سلول هاي فاگوسيتوز كننده گرفته اند لنف به آرامي از درون اين مجرا ها مي گذرد و در نتيجه سلول هاي مذكور مي توانند باكتري ها و اجسام داخلي را ببلعند در عين حال قبل از اينكه لنف گره را ترك كند تعداد گلبول هاي سفيد لنفوسيت در آن وارد مي شود كه در داخل گره ساخته شده اند . گره هاي لنفي در بعضي از نقاط بدن مانند گردن ، زير بغل ، كشاله ران ، ديواره روده و ... زيادتر از بقيه نقاط هستند.

به جز گره هاي لنفي چند انام ديگر هم در بدن وجود دارد كه ساختمان آنها نظير ساختمان گره هاي لنفي است اين اندام ها عبارتد از :

1 0 لوزه ها : به تعداد دو عدد در طرفين گلو قرار دارند و بچگي درشت ترند تا در بزرگي.

2 . تيموس : غده اي است واقع در پشت استخوان جناغ و جلوي ناي كه در كودكي بزرگ و فعال است اما در بزرگسالي كوچك مي شود و در دوران پيري ممكن است از بين برود

 

3 . طحال : كه بيشترين بافت لنفي را در بدن داراست طحال اندامي به طول 12 سانتي متر و قطر 3 تا 4 سانتي متر است . جاي آن در زير ديافراگم ، طرف چپ و اندكي پشت معده و چسبيده به انتهاي لوزالمعده است رنگش ارغواني تيره است زيرا خون زيادي در آن جاري است طحال قبل از تولد وتا مدتي كوتاهي پس از آن گلبول هاي سفيد و قرمز مي سازد اما بعدا اين توانايي فقط به ساختن لنفوسيت ها محدود مي شود .

طحال به عنوان ذخيره كننده خون عمل مي كند و در مواقع ضروري ذخيره خود را وارد جريان خون مي كند و ماكروفاژهاي درون طحال نيز بسياري از فراورده هاي حاصل از تخريب گلبول هاي قرمز و همچنين ذرات خارجي را مي خورند .

دستگاه تنفس

مفاهيم و هدف هاي جزئي

دانستني ها و مهارت ها

مفهوم 1 .

 ساختمان دستگاه تنفس شامل دو شش و تعدادي لوله به نام ناي ، نايژه و نايژك ها است . در انتهاي نايژك ها هم كيسه هاي هوايي قرار دارند كه ديوار ي آنها نازك و متشكل از يك لايه سلول است

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانند :

-         اجزاي تشكيل دهند دستگاه تنفس انسان و ششهاي گوسفند را (روي شكل ) تشخيص دهند و نامگذاري كنند

-         مشخصات سازماني اجزاي داستگاه تنفس را بيان كنند .

مفهوم 2 .

-  به همراه دستگاه تنفس تعدادي ماهيچه در اطراف قفسه ي سينه قرار دارند كه مهمترين آنها ديافراگم و ماهيچه هي بين دنده اي هستند قفسه سينه هم جز اجزاي ضميمه ي دستگاه تنفس است .

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانند :

-         ماهيچه هايي را كه در كار تنفس دخالت دارند نام ببرند .

-          دليل دخالت قفسه سينه در عمل تنفس را شرح دهند .

مفهوم

3 - عمل تنفس واقعي در درون سلول ها و به منظور آزاد سازي انرژي نهفته در ملكول هاي مواد غذايي ( به ويژه قند هاي ساده ) صورت ميگيرد اما دستگاه تنفس هم با ساختمان مخصوص خود راه مناسبي براي جذب و دفع گازهاست .

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانند :

-         دليل عمل تنفس را شرح دهند

-         تنفس سلولي را تعريف كنند.

-          نقش دستگاه تنفس را در عمل سرح دهند

مفهوم 4 .

 وظيفه مجاري تنفسي علاوه بر عبور دادن گازهاي تنفسي گرم و مرطوب و پاكيزه كردن هواي تنفسي توسط لايه ي مخاطي ومژك هاي واقع در ديواره مجاري است  شش ها نيز با ساختمان ويژه ي كيسه هاي هوايي مناسب ترين محل براي تبادلات گازي اند .

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانن :

-         نقش مجاري تنفسي را با ساختمان ويژه  آنها ارتباط دهند

-         دليل مناسب بودن ساختمان كيسه هاي هوايي براي تبادلات گازي را بيان كنند .

-         مفهوم 5

دستگاه تنفس به علت حساسيت فراوان در معرض حمله ي چند نوع عامل بيماري زا قرار مي گيرد.

هدف ها : دانش آموزان بايد بتوانند :

-         بيماري هاي مهم دستگاه تنفسي را نام ببرند و خصوصيات هر يك را شرح دهند

-         راه هاي جلوگيري از ابتلا به بيماري هاي تنفسي رات ذكر كنند.

سوالات امتحان تکوینی علوم تجربی پایه اول ودوم و سوم راهنمایی

                            کلاس اول                        زمان پاسخ: 40دقیقه  

                             1-درسوالات زیر پاسخ صحیح راعلامت بزنید.

1/1رابرت كخ كشف وبررسي كدام ميكروب زير را انجام داده است.؟

الف سیاه زخم                   ب) سل                    ج) مالاریا                      د) هرسه                          

1/2مشهورترین گروه میکروب ها کدام است؟

الف) ویروس ها                              ب) قارچ ها                              ج) باکتری ها              د) هرسه

 1/3بیماری مزمن کدام مرحله راندارد؟

الف) جای گیری                                ب) حاد                                  ج)  نقاهت                د) هرسه

1/4کدام جمله ي زیر درمورد فتوسنتز درگیاهان سبز درست تر است؟

الف) همه بخش های فتوسنتز احتیاج به نوردارد     ب) بخشی ازعمل فتوسنتز نیاز به نوروقسمتی بدون نورانجام می گیرد

ج) بیشتر کارها درفتوسنتز بدون نور انجام می گیرد                                   د) نمی دانم

2-ویژگی های سرخس هارابنویسد؟ 

3- الف ) در گیاه نعنا اندام رویا وزایا کدام است ؟

ب) وظیفه ی ریشه و ساقه دراین گیاه چیست ؟توضیح دهید؟ 

4- شکل سادهای از دو برگ رسم کنید که یکی مربوط  به گیاه تک لپه ای باشد ویکی مربوط به گیاه دولپه ای باشد.؟ سپس تفاوت این دوگیاه راکامل بنویسید؟  

  5-) گیاه برای عمل غذاسازی به چه چیزهایی نیامنداست و چه موادی رادرطبیعت تولید می کند.؟  

6- کدام گیاهان عمل فتوسنتز را بیش تر وبهتر انجام می دهند؟توضیح دهید؟وسه مثال بیاورید؟ 

  7- وجود آغازیان درطبیعت چه اهمیتی دارند ؟سه مورد بنویسید؟    

  8- باکتری ها چگونه جاندارانی  هستد ؟وسه شکل متفاوت باکتری ها واصطلاح علمی آن هارانیز بنویسید؟  

9-) چرا دانشمندان ویروس ها را ((مرز میان موجودات زنده وغیر زند ه )) به حساب می آورند؟

    10- این کلمات را دریک جمله تعریف کنید؟

الف) باکتری کودرست:  

ب) مرحله نقاهت بیماری:

ج) انگل:

د) بیماری مسری:

                  کلاس دوم                     زمان پاسخ:     40            

1/1كدام ماده غذايي دربدن نياز به گوارش ندارد؟

الف) لیپیدها                    ب) پروتئین ها                     ج) کربوهیدرات ها                        د) ویتامین ها

2/1ترشح شیره ی گوارشی برای هضم همه ی مواد غذایی ونیز خنثی کردن اسیدمعده وظیفه کدام غده زیر است؟

الف) غده ی بزاقی               ب) لوزالمعده                    ج) کبد                            د)  نمی دانم

3/1موادی که ازروده باریک جذب می شود به جز ...................به کبد می رود برای کنترل.

الف) لیپیدها                      ب) پروتئین ها              ج) کربوهیدرات ها                          د) ویتامین ها   

1/4یکی ازسلول های بسیار کوچک خون که هسته ندارد وعمرآن 5تا9روزاست ..........................نام دارد.

الف) گلبول قرمز                ب) گلبول سفید            ج) پلاکت                                د) هموگلوبین

2-آنزیم ها ازنظر نوع عمل برمواد غذایی چه شباهت وچه تفاوتی باهم دارند؟(دوشباهت ودوتفاوت)بنویسد.؟ 

3-سطح جذب درروده باریک چگونه است ؟توضیح دهید.؟ 

4-الف) اهمیت خون درچیست؟ 

  ب) آیا باید حتما"خون قرمزرنگ باشد؟باذکر دومثال توضیح دهید؟ 

5- خون  درانتقا ل مواد چهار کار مهم برعهده دارد آن هارابنویسید؟ 

6- خوند قبل از انعقاد وبعد از انعقاد چه تفاوت وچه شباهتی دارد؟(ازهرکدام دومورد).

7-) بااین که تفاوت میان  ساختمان بدن انسان ها خیلی زیاد است .به نظرشما چرا  فقط خون را گروه بندی کرده اند؟ دودلیل بیاورید؟ 

8-)گلبول های سفید به چه روش هایی بامیکروب های بیماری زا مبارزه می کنند.؟(سه مورد ). 

  9-چرادرقلب سیاهرگ هابه دهلیز وسرخرگ ها به بطن متصل اند.؟ 

10- لنف چیست ؟سه وظیفه ی آن کدام است؟ 

11-بارسم یک شکل قلب رانشان داده وکار آن برای بدن چیست ?

12- الف) تنفس چه اهمیتی برای جانداردارد.؟

  ب) اجزای دستگاه تنفس  انسان رانام ببرید؟  

13- چراتفس ازراه بینی بهتر از دهان است؟ 

14- بارسم یک شکل دستگاه دفع درانسان را نشان داده ؟ ووظیفه ي مهمم این دستگاه راتوضیح دهید.؟   

 

                                              کلاس سوم                     زمان پاسخ: 35               

1-درسوالات زیر جواب درست راعلامت بزنید؟

ا/1)درکدام یک از روش های تولید مثلی احتمال ایجاد تنوع صفات  بیش تر است؟

الف) جوانه زدن           ب) تقسیم سلولی             ج) هاگ زایی                   د) تولید مثل جنسي

 2/1جنین کدام جاندارزیر شرایط  بهتری برای رشدونمو دارد؟

الف) گنجشک                ب) خرگوش                               ج) ماهی                           د) قورباغه

3/1حالت  نر-مادگی(هرمافرودیت)،بیشتردرجانداران.....................دیده می شودوجهت .............انجام می گیرد.

الف) مهرداران – حل مشکل لقاح                                          ب) بی مهره ها – حل مشکل لقاح

ج) پستاداران – تولید مثل جنسی                                        د) ماهی ها –  حل مشکل لقاح خارجی

4- دوره ی فعالیت تخمدان ها ازنظر تولید گامت کامل نسبت به بیضه ها ...............................است.

الف) کم تر                    ب) بیش تر                             ج) یکسان                             د) دوبرابر   

 

5/1کدام بخش گل بوجود آورنده گیاهک است؟

الف) تخمک                    ب) تخمدان                       ج)  پوسته تخمک                            د) تخم

6/1اجزای تشکیل دهنده ی مادگی کدام گزینه است.؟

الف) میله ،بساک وکلاله               ب) کلاله ،خامه وبساک                

   ج)کلاله ،میله و بساک                 د)کلاله ،خامه وتخمدان

7/1کدام یک از مواد زیر از منابع تجدید شدنی است.؟

  الف) نخ                             ب) نفت                    ج) معدن فلز                            د) زغال سنگ

8/1تلاش برای دست یابی به توازن میان استفاده ازمنابع طبیعی وحفظ آن برای آینده ......................می گویند.

الف) صرفه جویی                  ب) بازیافت                 ج) حفاظت محیط زیست              د) آینده نگری

9/1کدام یک از موارد زیردرکاهش باران اسیدی  موثر است.؟

الف)به کارگیری وسایل نقلیه عمومی                                            ب) استفاد از انرژی بادو آب وخورشید ج) بهره گیری ازانرژی هسته ای                                                   ج) همه ی موارد

10/1کدام عامل زیر موجب آلودگی طبیعی  هوا می شود.؟

الف آتشفشان ها                 ب) سوخت کارخانه ها                  

   ج) سوخت اتومبیل ها           د) سوختن زباله ها

11/1کدام یک ازموارد زیر ازکاربرد های بازیافت نیست؟

الف) کمک به حفظ محیط زیست                                                ب) کاهش هزینه های اقتصادی ج) صرغه جویی درمنابع طبیعی                                                      د)  افزایش منابع طبیعی

2-الف) بارسم یک شکل اجزای یک گل رانشان دهید؟

ب) پس از گرده افشانی چگونه دانه بوجود می آید؟توضیح دهید؟

  3- درجانوران گرچه تولید مثل جنسی به روش های متفاوت وجوددارد.اماددوویژگی مشترک دراین روش ها وجود دارد. آن دوروش رانام برده وتوضیح دهید؟  

4-حیوانات بچه زا چه مزیت هایی برحیوانات تخم گذاردارند؟

  5- از منابع آلوده کننده هوا سه گاز تولید می شود، که موجب باران های اسیدی می گردد ؟نام برده واز اثرات زیان آور باران های اسیدی سه مورد ذکر کنید.؟ 

6- زنجیره ی غذایی چیست ویک زنجیره غذایی در خشکی ویکی دردریا ویک زنجیره ی مشترک دریاوخشکی بنویسید.؟      

 

علوم سوم راهنمایی مطالبی درمورد هورمون ها

 

دربدن جانوران پیش رفته تر تنظیم فعالیت هابه عهده ی دستگاه عصبی وهورمونی است.برخی فعالیت ها فقط تحت کنترل اعصابند و بعضی فقط توسط هورمون ها کنترل می شوند(مثل تنظیم میزان کلسیم).گروهی نیز هم توسط اعصاب وهم به وسیله ی هورمون ها کنترل می شود (مثل تحریک و ترشح معده).تنظیم فعالیت ها دربدن جانوران به قدری مهم است که دراغلب موارد ترشح یک غده ی مولد هورمون به وسیله ی ترشح غده ای دیگر تنظیم می شود یاتحت کنترل یک عصب صورت می گیرد.

بعضی ازغددبدن ارتباط خودراباسطح پوششی که ازآن منشاء می گیرندوبه جزایری ازبافت های ترشحی تبدیل می شوند که بافتی پیوندی آن ها را احاطه می کند.چنین غددی به جای آن که ترشحات خودرامانندغددعرق - پوست ولوله ی گوارش به همان سطح اصلی (محیط بیرونی)بریزند،به داخل خون سرازیرمی کنند.

یک غده درون ریز (داخلی) :مجموعه ای ازسلول های تخصص یافته ی ترشحی است که شبکه ی مویرگی غنی دارد.هورمون های این غدد از جدار مویرگ هامی گذرند وازراه خون به سراسر بدن می رسند.

هورمون ها یک یاچند پیام شیمیایی بدن هستند که ازغدد درون ریز به داخل خون می ریزند وبعد ازانتقال به بافت یااندام های ویژه ی خود(اندام هدف)،واکنش های بیوشیمیایی،مورفولوژیک وفزیولوژیک خاصی راایجاد می کنند. اعمال عمومی هورمون ها عبارتد از:

1-ارتباط شیمیایی فعالیت های متعدد که درآن هورمون های مختلف باسرعت های گوناگون عمل می کنند.

2-تنضیم رشد جسمی وفکری .

3-تغییر شکل اعضا درجهت بالغ شدن.

4-اعمال تنظیمی (مثل تقویت واکنش آنزیم ها).

5- هو مئوستازی یاثابت نگه داشتن محیط داخلی بدن.

اثر هورمون ها مانند:

هورمون آدرنالین که ازبخش مرکزی غده ی فوق کلیه (آدرنال) ترشح می شود .نوعی حالت آماده باش دربدن ایجاد می کندوبدن رایاری می دهد که درمقابل پیشامدهای نابه هنگام یافوق العاده،آمادگی داشته باشد:مانند موارد جنگ وستیز،فرار یامسابقات ورزشی.درچنین حالاتی ، دراثرترشح آدرنالین فعالیت قلب افزایش می یابد.فشارخون زیادتر می شودو وموجب بازشدن رگ های خونی عضلات می شود وبرکبد اثرمی گذارد تا گلیکوژن هارا بشکند وبه صورت گلوکوز وارد خون کند تاماهیچه ها انرژی کافی پیداکنند. آدرنالین هنگام خشم،ترس واضطراب افزایش می یابد که به آن هورمون عواطف می گویند.

ازبخش قشری عده ی فوق کلیه نیز هورمونی به نام کورتیزول ترشح می شود که آثار گوناگون وجالب توجهی دارد:ازجمله این که وقتی درشرایط محیطی(سرماوگرمای شدید)یا عاطفی(فوت بستگان وگریه )قرارمی گیرد یا هنگام عفونت بدن ،ترشح آن افزایش می یابد .ب دن رابرای مقابله بااین مشکلات یاری می رساند .مثلا" کبد را وا دار به تولید قند برای تولید انرژی لازم برای سلول ها می کند.

هورمون سوماتوتروپ ازبخش پیشین غده ی هیپوفیز ترشح می شود.اهمیت آن دردوران رشد زیاداست وبرانتهای استخوان بافت غضروفی رابه استخوان تبدیل می کند. وسنتز پروتئین دراستخوان افزایش می دهد موجب تکثیر سلول های استخوان ساز می شود .کاهش یاافزایش بیش ازحد این هورمون قبل یابعداز دوران بلوغ موجب بیماری هایی می گردد.(کوتوله شدن یاغول پیکر شدن).

هورمون عده ی تیروئید یا تیروکسین: علاوبر کنترل میزان سوخت وسازبدن. در دوران جنینی و کودکی برمیزان رشد ونمو بدن اثرمی گذارد. به نظرمی رسد هورمون تیروکسین برای عمل هورمون سوماتوتروپ زمینه ساز رشد بدن است که بدون آن تنظیم رشد امکان پذیرنیست .درمهره داران عالی هورمون تیروکسین اثرچشم گیری دررشد ونمو دستگاه عصبی دارد.کمبود  هورمون تیروکسین دردوران آخر جنینی نیز دوران شیرخوارگی وکودکی موجب رکود  رشدوکندی تمایز دربافت عصبی می شود.وآسیب جبران ناپذیری به مغز وارد می شود.

هورمون انسولین از سلول های جزایر لانگرهانس منطقه بتا درغده پانکراس یالوزالمعده ترشح می شود ومی تواند باعث کاهش قند خون وورود آن به سلول ها می گردد. هورمون گلوکاگون از سلول های آلفای جزایرلانگرهانس پانکراس  ترشح می شود ،باعث افزایش قند خون دربدن می گردد.

هورمون های جنسی :از غددجنسی ترشح وموجب بقای نسل میگردد.

تولید مثل / علوم سوم راهنمایی

 

هدف کلی

آشنایی با انواع تولید مثل در گیاهان و جانوران

هدف های جزیی :در پایان دانش آموز باید بداند:

الف – دانستنی ها و مهارت ها

1 – بتواند اهمیت تولید مثل و اهداف آن را در جاندار بیان کند

2 – تولید مثل را با دیگر ویژگی های جاندار بداند.

3 – مفهوم تولید مثل جنسی را بگوید

4 – اهداف تولید مثل جنسی و غیر جنسی را مقایسه کند

5 – با تولید مثل رویشی گیاهان آشنا باشد .

6 – بتواند گپک نان را رشد دهد و هاگ هایش را بررسی کند .

7 – در بررسی های علمی ابزار و مواد مختلف را به طور مناسب به کار برد .

8 – تفاوت هاگ و گامت را بیان کند .

9 – گرده افشانی و لقاح را توضیح دهد .

10 – گل های نر و ماده را شناسایی کند .

11 – با بخش های گل آشنا باشد .

12 – چگونگی تولید دانه را بداند .

13 – تولید لوله گرده را بررسی کند و مشاهدات خود را به درستی ارائه دهد

14 – اهمیت لقاح داخلی را نسبت به لقاح خارجی بیان کند .

15 – با غدد جنسی و طرز کار آن آشنا شود

ب – نگرش ها

1 – به اهمیت گل به عنوان بخش مولد دانه توجه داشته باشد .

2 – چیدن بی مورد گل را مترادف از بین بردن نسل گیاه بداند .

3 – تولید مثل جنسی را پدیده ای برای ایجاد گوناگونی جانداران بداند .

4 – به کوشش های علمی و عملی دانشمندان و کشاورزان برای تولید محصولات گیاهی بهتر

 ارج بگذارد.

5 – به نظم و هماهنگی خارق العاده در اندام های تولید مثلی نر و ماده برای تولد یک نوزاد با

دیده احترام بنگرد .

6- به دنیا آمدن یک جاندار جدید را نشانه اراده الهی برای بقای نسل جانداران بدانند.

مفهوم عملی تولید مثل

تولید مثل به معنای عام گسترش ماده زنده در زمان و مکان است اهمیت این فرایند در مشابه

 سازی ماده زنده آشکار است زیرا ساخته شدن واحد های زنده جدید هم جانشینی ماده زنده

 را امکان پذیر می سازدو هم مقدار ماده زنده را در همه ی سطوح سازمان بندی پیکر جاندار

( ملکول – سلول – بافت و ... ) افزایش می دهد جانشینی ماده زنده نابود شدن ملکول ها و

سلول ها حتی از بین رفتن جاندار کامل را که نتیجه ی فرسودگی طبیعی یا حاصل سانحه و

بیماری است جبران می کند پدید آمدن واحد های جدید به ماده خام نیاز دارد و تولید مثل – در

هر سطحی که باشد – در گرو وجود مواد غذایی کافی است  مضاعف شدن هر واحد زنده

نشانه آن است که همه ی واحد های کوچکتر سازنده ی آن نیز قبلا یا همزمان  با آن مضاعف

شده اند بنابراین تولید مثل باید ابتدا در سطح ملکولی صورت گیرد تا در هر یک از سطوح دیگر 

 ( سلول ، بافت ، اندام و ... ) نیز انجام پذیر باشد . اگر برای تولید مثل در سطح ملوکل ها

ملکول های آب یا هر ماده غیر آلی دیگری در سلول مورد نیاز باشد لازم است ملکول ها یا یون

های آماده ای از همان نوع ماده به صورت غذا در اختیار سلول قرار گیرند یعنی ساده ترین

صورت تولید مثل در سطح ملکول جمع آوری ملکول های مورد نیاز است  برای ساخته شدن و

افزایش تعداد ملکول ها ی کربوهیدرات ، لیپید ، پروتئین و اسید های نکلوئیک آنزیم های خاص

 برای تهیه اجزای مورد نیاز آنها از مواد غذایی و آنزیم های دیگر و نیز گاهی دستورالعمل های

ژنتیکی برای ایجاد ملکول های مناسب ضروری اند تولی مثل در سطح ملکول ها به افزایش

 ملکول های موجود در ماده زنده کمک کرده و آن را برای تولید مثل در سطوح بالاتر آماده

می کند تا در نهایت به تکثیر جاندار منتهی شود .

 

چند نکته در مورد درس خون :/ علوم دوم راهنمایی

 

خون مهره داران به علت دارا بودن هموگلوبین (نوعی پروتئین آهن دار ) قرمز است .

خون همه ی مهره داران گلبول دارد اما در بی مهره ها خون را به رنگها و ترکیبات

مختلفی می بینیم که همین ترکیبات رنگهای مختلفی به خون می دهد  .

در بسیاری ار حشرات خون بی رنگ است !!

اگر در ترکیب خون به جای اهن مس باشد رنگ آن کمی به آبی متمایل می شود

 ( مانند بعضی از سخت پوستان )

خون کرم خاکی قرمز است زیرا همو گلبین دارد اما چون در خون بی مهره ها گلبول

 وجود ندارد مواد مختلف در پلاسما حل می شوند.

مواد آلی پلاسما را پروتئین ها ،چربی ها ، کربوهیدارات ها ، ویتامین و ... تشکیل

می دهند .

پروتئین های خون شامل آلبومین ها ، گلبولین ها ، فیبرینوژن است.

آلبومین ها در حفظ غلظت خون ( فشار اسمزی ) ، یعنی تنظیم مقدار آب آن

 نقش دارندو در کبد ساخته می شوند مقدار آنها از سایر پروتئین ها بیشتر است.

دسته ای از پروتئین ها گاماگلوبین هستند که در ساختمان پادتن ها وجود دارند

و از گلبول های سفید ترشح می شوند .

فبیرینوژن هم در کبد ساخته می شود و در انعقاد خون نقش دارد.

قند خون به صورت گلوکز و چربی آن به شکل تری گلیسرید ( ترکیب گلیسرول با

سه اسید چرب ) و کلسترول است که ترکیب پیچیده تری است.

ثبات ترکیب شیمیایی پلاسما برای سلول های بدن بسیار مهم است و

 مکانیسم های مختلفی در بدن کار می کنند ( کلیه ، کبد ، غدد داخلی و ... ) 

تا این ترکیب را ثابت نگه دارند : مثلا مقدار گلوکز و کلسیم خون توسط

مکانیسم های هورمونی دقیق  تنظیم می شود و کم و زیاد شدن آن بیماریهای

 شدیدی را ایجاد می کند .

گلبول های سفید در مغز استخوان ( بافت اسفنجی ) تیموس ( غدد داخلی

 واقع در جلوی نای ) گره های لنفی و طحال( واقع در زیر معده و انتهای لوز المعده )

 ساخنه می شوند.

گلبول های سفید را بر اساس  واکنشی که در برابر مواد رنگی در هنگام

 رنگ آمیزی از خود نشان می دهند به دو دسته گرانولوسیت و لنفوسیت تقسیم می کنند.

گرانولوسیت ها سیتوپلاسم دانه دار دارند و در حدود 70 درصد گلبول های

 سفید خون را تشکیل می دهند  این گروه خاصیت بیگانه خواری (فاگوسیتوز )

دارند و ذرات میکرب ها را به درون خود می کشانند .

هم چنین ، گرانولوسیت ها می توانند با حرکات آمیبی از جدار مویرگ ها بگذرند .این عمل در

بهبود عفونت های موضعی بدن بسیار مهم است.

علت اینکه افراد پس از تزریق واکسن یک بیماری نسبت به آن مصونیت

می یابند آن است که واکسن در واقع نوعی میکروب ضعیف شده ی مرده یا

سم میکروب همان باکتری است این عوامل بعد از ورود به بدن لنفوسیت ها

را به ساختن  و ترشح آنتی کور وا می دارند تا با میکروب های بیماری مبارزه کنند .

گلبولهای قرمز در دوران جنینی  در کبد ، طحال ، و گره های لنفی

ساخته می شوند .

از پنج سالگی به بعد ، گلبول سازی در استخوان های دراز کاهش می یابد

و این کار در مغز قرمز استخوان های ستون مهره ها ، سینه و لگن انجام می شود .

علوم دوم :خون

درپایان این درس شاگردان باید به اهداف دانش ومهارت های زیر دست یابند.

۱- چرا دربدن خون باید مد ام گردش داشته باشد؟

۲- دوبخش خون رانام برده وترکیب واجزای هریک را بیان کنند؟

۳- گلبول های قرمز وسفید رازیر میکروسکوپ تشخیص دهند؟

۴- نقش خون در تثبیت دمای بدن وکار دفاع راشرح دهند؟

۵-انواع گروه های خونی رانام برده واهمیت این گروه بندی را بیان کنند؟

۶- اقسام سلول های خون را باویژگی های آن ها توضیح دهند؟

 ۷-چگونگی انعقاد خون را بگویند؟

۸- شباهت ها وتفاوت ها بین خون قبل از انعقاد وپس از انعقاد را بیان کنند؟

۹- علت مثبت یا  منفی بودن گروه های خونی چیست؟

۱۰- روش های مختلفی راکه گلبول های سفید با میکروب ها مبارزه می کنند را توضیح دهند؟

۱۱- سدهای بدن که مانع ورود میکروب به بدن می شود کدامند؟

نمونه ای ازسوالات امتحانی علوم اول راهنمایی که می تواند میزان دانش .مهارت ونگرش شاگردان رانشان دهد.

۱-دریک تنه ی درخت قطع شده قدیمی ترین وجدید ترین حلقه کدام است؟

۲- ساقه ی نیشکر وکاکتوس چه شباهت وچه تفاوتی باهم دارند؟

۳- دوشباهت ودو تفاوت بین گیاه خزه وسرخس رابنویسید؟

۴-درگیاه پیاز اندام زایا واندام رویا کدامند ؟

۵- الف) دو برگ ازگیاه رسم کنید که یکی برگ مرکب باشد ودیگری برگ ساده؟                                ب) یک برگ مربوط به گیاه تک لپه ای ویک برگ مربوط به گیاه دولپه ای رسم کرده وآن دوراباهم مقایسه کنید؟

۶- درگیاهان اندامی مانند آنچه درجانوران وجودارد دیده می شود.مثل اندام تولید مثل و انتقال ماد ه و...آیادرگیاهان دستگاه گوارش هم وجود دارد ؟به چه دلیل؟

۷-به نظر شما آیاریشه ی راست برای گیاهان بهتر است یاریشه ی افشان ؟علت چیست؟

۸-به نظر شما چه رابطه ای بین اندازه وبزرگی گیاه باوسعت ریشه آن درزمین دارد؟چرا؟

۹-گیاهانی مانند خزه چرا زیاد بزرگ نمی شوند؟

۱۰ - نمودار طبقه بندی گیاهان رارسم کرده ودر مورد آن توضیح دهید؟

                                     نمونه ای از سوالات آزمون عملکردی(آزمایشی) دراین درس:

ا- برش مقطع عرضی ساقه یاریشه ومشاهده درزیر میکروسکوپ ورسم آنچه که مشاهده نموده است وتفسیرآن؟

۲- دوگیاه گل داررادر دست بگیرد وبه سه دلیل بگوید کدام تک لپه ای است وکدام دولپه ای است؟

۳- معلم دو نی نوشابه که یکی بزگ ویکی کوچک وجنس آن ها متفاوت است روی میز آزمایشگاه گذاشته است: دانش آموزان باید بگویند کدام مانند آوند آبکش است وکاراین آوند چیست؟وکدام نی مانند آوند چوبی عمل می کند؟چرا؟